Konstrukcja, parametry i systemy łączenia rur wielowarstwowych

Rury warstwowe, zwane często wielowarstwowymi, składają się – jak sama nazwa sugeruje – z kilku naniesionych na siebie powłok, łączonych klejem. W potocznym rozumieniu funkcjonuje przekonanie, iż środkową warstwą zawsze jest jakiś metal, najczęściej aluminium, lecz jest to swoisty stereotyp, gdyż wielowarstwowość obejmuje również struktury wykorzystujące różne rodzaje tworzyw sztucznych z pominięciem warstwy metalu, choć faktycznie takie rury stanowią rynkową mniejszość. Jednakże o który wariant by nie chodziło, zawsze mamy do czynienia z doskonałym rozwiązaniem, stosowanym w wielu różnych typach instalacji z uwagi na jego całkowitą gazową antydyfuzyjność.

Fot. 1. Typowa rura warstwowa składa się z pięciu warstw: zewnętrznej polietylenowej,wewnętrznej również polietylenowej (ta warstwa często jest usieciowiona)oraz znajdującej się między nimi rury aluminiowej i łączących je wszystkie ze sobą dwóch warstw kleju. Fot. 1. Typowa rura warstwowa składa się z pięciu warstw: zewnętrznej polietylenowej, wewnętrznej również polietylenowej (ta warstwa często jest usieciowiona) oraz znajdującej się między nimi rury aluminiowej i łączących je wszystkie ze sobą dwóch warstw kleju. Fot. KISAN

Konstrukcja rur wielowarstwowych i używane w nich materiały

się z pięciu warstw: zewnętrznej polietylenowej (PE, HDPE), wewnętrznej również polietylenowej (ta warstwa często jest usieciowiona) oraz znajdującej się między nimi rury aluminiowej, zgrzewanej doczołowo lub na tzw. zakładkę, i łączących je wszystkie ze sobą dwóch warstw kleju. Zastosowany polietylen to zawsze jego odmiana o podwyższonej odporności temperaturowej i zgodna z obowiązującymi normami krajowymi i europejskimi (m.in. PN EN ISO-22391-1). Symbolika rur warstwowych – najczęściej „PE / AL / PE” prezentuje nie tylko zastosowane materiały, ale też i kolejność wszystkich warstw, przy czym rzeczą oczywistą jest, że klej znajdujący się między AL i zewnętrznym PE oraz AL i wewnętrznym PE nie jest uwzględniany w symbolice, gdyż nie ma większego znaczenia dla parametrów użytkowych tych rur. Jak już wcześniej zostało to wspomniane, istnieje niewielka oferta rur warstwowych, które nie uwzględniają aluminium, lecz wciąż cechują się nieprzepuszczalnością gazową. Ich wewnętrzną warstwę stanowić może sieciowany polietylen o wysokiej odporności temperaturowej i wysokim stopniu sieciowania (~70%), zaś zewnętrzną odpowiednio dobrana przez producenta warstwa antydyfuzyjna, zapewniająca 100% nieprzepuszczalności tlenu. Taką warstwą może być np. EVOH, czyli żywica kopolimerowa alkoholu etylowinylowego – tworzywo chętnie stosowane w branży opakowań ze względu na skuteczną barierowość dla tlenu. Obie warstwy takich rur łączy się klejem. Rury wielowarstwowe bez aluminium znajdują zastosowanie w ogrzewaniu podłogowym, przy podłączeniach do grzejników, ale też w zamkniętych układach hydraulicznych, gdzie trzeba zapewnić ochronę metalowych elementów instalacji przed korozją. Co ważne – maksymalne parametry pracy takich rur są niemal identyczne, jak w przypadku rur PE/AL/PE. Jednak znakomitą większość oferty rynkowej stanowią rury warstwowe łączące cechy polietylenu z cechami aluminium, dostępne w dość dużych zakresach średnic, na przykład 14/16/18/20/25/32/40/50/63/75 mm i sprzedawane w postaci kilkumetrowych odcinków lub w dużych rolkach 50/100 mb.
Warto przyjrzeć się grubościom poszczególnych warstw i ogólnym parametrom technicznym rur, z których łatwo można wyczytać cechy i właściwości odpowiedzialne za ich popularność. Dla przykładu typowe dane jednego z najpopularniejszych rozmiarów dla instalacji ogrzewania podłogowego, czyli 16,0 x 2,0 mm (tabelka).

Średnica zewnętrzna / wewnętrzna / grubość ścianki 16 / 12 / 2 mm
Grubość warstwy aluminium ~0,2 – 0,3 mm
Klasa palności B2 (DIN 4102) / Euroklasa E
Waga rury ~110 g / mb
Gęstość ~0,95 g / cm³
Przewodność cieplna przy temperaturze 200C ~0,4 W / m·K
Współczynnik rozszerzalności liniowej (kompensacja) ~0,025-0,030 mm / m·K
Maksymalna temperatura pracy 90-95°C
Maksymalne ciśnienie pracy 10 bar (przy 70°C)
Przepuszczalność tlenu 0,0 mg / L·D

Jak wynika z powyższego, wystarczy bariera w postaci wewnętrznej rury aluminiowej o grubości rzędu 0,25 mm, by uzyskać zerową przepuszczalność dyfuzyjną dla tlenu i porównywalną z rurami metalowymi rozszerzalność liniową.

Parametry rur wielowarstwowych i instalacji z nich wykonywanych

Fot. 2. Instalacje wykonane w oparciu o dowolny system łączenia, wymagają przeprowadzeniacentralnej próby szczelności, podczas której przy ciśnieniu rzędu 3-5 bar testuje sięcałą instalację bez konieczności sprawdzania każdego połączenia z osobna.Fot. 2. Instalacje wykonane w oparciu o dowolny system łączenia, wymagają przeprowadzenia centralnej próby szczelności, podczas której przy ciśnieniu rzędu 3-5 bar testuje się całą instalację bez konieczności sprawdzania każdego połączenia z osobna. Fot. TECE

Pierwsze parametry wszelkich rur instalacyjnych, o jakie pytają specjaliści, to maksymalne parametry pracy, czyli temperatura i ciśnienie. Dla rur warstwowych te graniczne dane wyglądają z reguły bardzo podobnie, niezależnie z której fabryki pochodzą: około 90-950C i około 10-13 bar (przy temperaturze 650C). Warto w tym kontekście wspomnieć też o ich odporności na działanie niezbyt agresywnych chemikaliów, a więc i wszelkich inhibitorów – dodatków do wody grzewczej.
Kolejną – chyba najistotniejszą cechą rur warstwowych jest ich gazoszczelność, dzięki której nie dochodzi do przedostawania się przez ich strukturę tlenu – jednego z głównych winowajców odpowiedzialnych za szybką degradacje pozostałych rodzajów rur. Instalacje wykonane z rur warstwowych są wewnętrznie gładkie, dzięki czemu nie dochodzi do ich „zarastania” i szybkiego korodowania, ani do rozwoju niepożądanych drobnoustrojów powodujących zanieczyszczenie (skażenie) wody, lub przynajmniej obniżenie jej jakości. Zastosowane w instalacjach grzewczych, wykazują dobrą odporność cieplną (krótkotrwale do 100-1100C) oraz skuteczne tłumienie szumów. Można je z powodzeniem wsuwać w otuliny dla zabezpieczenia instalacji ZW przed roszeniem lub CW przed stratami cieplnymi – obojętne czy następnie mocowane są naściennie, podwieszane podsufitowo, czy też wpuszczane w ścianę bądź zatapiane w betonie (lub innych rodzajach mas i zapraw).
Istotnym parametrem rur wielowarstwowych jest ich elastyczność – łatwo poddają się ręcznemu gięciu, lub maszynowemu, gdy należy osiągnąć niewielki promień gięcia. W przypadku małych promieni, stosuje się tzw. giętarki, dzięki którym w trakcie zaginania nie dochodzi do żadnych załamań ani zwężenia światła rury – najczęściej przyjmują postać narzędzi ręcznych.
Rury warstwowe są oferowane przez niektórych producentów w kilku wariantach, m.in. jako rury całkowicie elastyczne – stosowane chętnie w zabudowie suchej oraz w instalacjach naściennych, oraz jako rury o stabilnym kształcie – stosowane w instalacjach podtynkowych i ze względu na dobrą estetykę wykonania również w natynkowych.
Jeśli chodzi o przewodnictwo cieplne rur warstwowych, należy zauważyć, że są słabymi przewodnikami cieplnymi i straty ciepła przy nich ponoszone są nawet 800-krotnie mniejsze niż w przypadku rur miedzianych. Gdy przychodzi do palności, tu znów rury warstwowe mają mocne argumenty za – trudno się zapalają, natomiast gdy już do tego dojdzie, wówczas silnie dymią. Odporność wewnętrznej warstwy rur PE/AL/PE na ścieranie jest bardzo wysoka – nawet przy dużych prędkościach przepływu uszkodzenie materiału po długim czasie użytkowania jest minimalne.
Warto zwrócić uwagę na fakt, iż rury warstwowe nie przewodzą ładunków elektrycznych, dlatego nie można ich wykorzystywać do wyrównywania potencjałów i uziemiania.

Fot. 3. Wewnętrzna warstwa aluminium gwarantuje zerową przepuszczalność dyfuzyjną dla tlenu.Fot. 3. Wewnętrzna warstwa aluminium gwarantuje zerową przepuszczalność dyfuzyjną dla tlenu.Fot. HERZ

Bardzo istotną kwestią jest odporność rur warstwowych na środki chemiczne. Jest to kwestia pojawiająca się w przypadku zakażenia wody w instalacji sanitarnej, kiedy to należy dokonać dezynfekcji albo termicznej (80-850C), albo właśnie chemicznej. W takich sytuacjach stosuje się z reguły dwutlenek (ditlenek) chloru. Jeśli dezynfekcja przeprowadzana jest w temperaturze około 250C, wówczas typowa rura warstwowa wykazuje niemal całkowitą odporność na działanie CLO2. Praktyka podpowiada jednak, że często powtarzane dezynfekcje mają z czasem negatywny wpływ na trwałość instalacji. Odporność chemiczna ma znaczenie w jeszcze jednej sytuacji – podczas działań zmierzających do niezamarzania wody w rurach warstwowych. Praktycznie wszystkie rury PE/AL/PE nadają się do stosowania środków przeciwzamrożeniowych, takich jak glikol etylenowy (maksymalne stężenie do 35%) czy używany w branży spożywczej glikol propylenowy (maksymalne stężenie do 25%).

Systemy łączenia rur wielowarstwowych

Fot. 4. Przy systemach zaciskanychi małych średnicach zastosowanieznajdują ręczne zaciskarki napędzanesiłą mięśni operatora, zaś dla średnic od25 mm wzwyż – zaciskarki o napędzieelektrohydraulicznym.Fot. 4. Przy systemach zaciskanych i małych średnicach zastosowanie znajdują ręczne zaciskarki napędzane siłą mięśni operatora, zaś dla średnic od 25 mm wzwyż – zaciskarki o napędzie elektrohydraulicznym. Fot. VIEGA

Producenci systemów instalacyjnych opartych na rurach warstwowych oferują różne rozwiązania w zakresie metod ich łączenia ze sobą lub z rurami innego typu. Jednym z takich rozwiązań jest technologia połączeń zaprasowywanych pozwalająca uzyskać trwałe połączenie w kilka sekund poprzez wprasowanie rury w profil kształtki. Korpus takiej złączki, wykonany np. z niklowanego mosiądzu lub brązu, wyposażany jest w polipropylenowe gniazdo tulei z doszczelniającym o-ringiem. Gniazda wykonywane są też z PPSU (polisulfon fenylenu) – każdy producent preferuje nieco inne rozwiązania lub oferuje kilka zamiennych rozwiązań. Wewnętrzne szczęki, tworzące połączenie, kompensują naprężenia poprzez odpowiednio ułożone strefy docisku, zaś zamontowana wstępnie tuleja stalowa (stal nierdzewna) odpowiada za trwałe zaprasowanie rury w korpusie złączki. Wygodnym rozwiązaniem w przypadku większości stosowanych złączek i kształtek jest wziernik, czyli otwór kontrolny, umożliwiający stałą kontrolę prawidłowości umiejscowienia rury wewnątrz kształtki. Jeszcze słowo o sprzęcie – przy systemach zaciskanych i małych średnicach zastosowanie znajdują ręczne zaciskarki napędzane siłą mięśni operatora, zaś dla średnic od 25 mm wzwyż – zaciskarki o napędzie elektrohydraulicznym.

Fot. 5. Spektrum zastosowań rur warstwowych jest szerokie. Doskonale sprawdzają sięmiędzy innymi w instalacjach ogrzewania płaszczyznowego.Fot. 5. Spektrum zastosowań rur warstwowych jest szerokie. Doskonale sprawdzają się między innymi w instalacjach ogrzewania płaszczyznowego. Fot. TECE Fot. 6. Rury warstwowe dostępne są w różnych zakresach średnic.Fot. 6. Rury warstwowe dostępne są w różnych zakresach średnic.Fot. HERZ

Innym sposobem łączenia rur warstwowych jest technologia połączeń skręcanych, która pozwala uzyskiwać szczelne połączenia poprzez zagniecenie na rurze przeciętego pierścienia, wykonanego np. z mosiądzu. Taki montaż odbywa się przy użyciu narzędzi ręcznych – np. różnych odmian kluczy płaskich – i możliwy jest wyłącznie w miejscach, w których złącze jest widoczne, a nakrętka dostępna dla narzędzia. Połączenie doszczelniane jest dwoma o-ringami wykonanymi z EPDM, sama zaś złączka wykonana jest z mosiądzu odpornego na korozję – dotyczy to zarówno korpusu jak i nakrętki. Ponadto pomiędzy zaciskającym się mosiądzem, a warstwą aluminiową w rurze funkcjonuje dodatkowa przekładka teflonowa. System połączeń skręcanych jest systemem rozłącznym i w tym leży jego lekka przewaga nad systemem połączeń zaprasowywanych, ale oczywiście oba systemy można stosować jednocześnie i wymiennie w obrębie tej samej instalacji
Część producentów rur warstwowych oferuje też złączki zakończone trzpieniem, na który rurę wystarczy wcisnąć. Połączenia takie są szczelne dzięki zastosowaniu odpowiednio wyprofilowanych trzpieni z zabezpieczeniem przeciwko zsunięciu się rury oraz dzięki o-ringom.
Instalacje wykonane w oparciu o dowolny system łączenia, wymagają przeprowadzenia centralnej próby szczelności, podczas której przy ciśnieniu rzędu 3-5 bar testuje się całą instalację bez konieczności sprawdzania każdego połączenia z osobna. Jeśli podczas próby, w wyniku wadliwie wykonanego połączenia, dochodzi do ujścia medium (wody, powietrza), taką sytuację wykazuje manometr poprzez wskazanie spadku ciśnienia. Jeśli tylko to możliwe, zaleca się wykonanie suchej próby zamiast mokrej, gdyż eliminuje ona ryzyko higieniczne powodowane przez wodę użytą w próbie mokrej i zalegająca do momentu uruchomienia instalacji.

Fot. 7. Technologia połączeń skręcanych odbywa się przy użyciu narzędzi ręcznych – np. różnych odmian kluczy płaskich – i możliwa jestwyłącznie w miejscach, w których złącze jest widoczne, a nakrętka dostępna dla narzędzia. Połączenie doszczelniane jest dwoma o-ringamiwykonanymi z EPDM.Fot. 7. Technologia połączeń skręcanych odbywa się przy użyciu narzędzi ręcznych – np. różnych odmian kluczy płaskich – i możliwa jest wyłącznie w miejscach, w których złącze jest widoczne, a nakrętka dostępna dla narzędzia. Połączenie doszczelniane jest dwoma o-ringami wykonanymi z EPDM. Fot. TECE

Przewaga rur wielowarstwowych nad konkurencyjnymi rozwiązaniami

Podstawową przewagą rur wielowarstwowych nad tradycyjnymi jest ich szerokie spektrum zastosowania. To, że wykorzystuje się je w instalacjach wody zimnej i ciepłej – zarówno tej dla celów spożywczych, jak i każdej innej – to sprawa oczywista. Do tej listy dopisać należy jeszcze instalacje grzewcze, w tym i instalacje podłogowego ogrzewania, instalacje gazowe, instalacje sprężonego powietrza oraz – coraz częściej – specjalistyczne instalacje technologiczne w przemyśle, czy też instalacje do transportowania wody na pokładach samolotów lub w samochodach.
Dlaczego warstwowe rury takim szturmem weszły na rynek i na wielu polach wręcz wyparły rury z metali oraz tradycyjne rury z tworzyw sztucznych? Pytanie jest zasadne szczególnie w przypadku rur z tworzyw sztucznych, których struktura nie jest warstwowa, a które przecież są odporne na korozję, są lekkie, przenoszą minimalne drgania, niwelują szumy wewnątrz instalacji, są chemicznie obojętne i nie reagują w kontakcie z wodą, ani też nie posiadają smaku, barwy czy zapachu, są bardzo lekkie – słowem, posiadają cały katalog cech przynależnych rurom warstwowym. W czym cała rzecz? – w tlenie, a dokładnie w jego przepuszczalności, która prowadzi do szybkiej degradacji takich rur, czyli obniżenia ich jakości, wydajności i przyspieszenia ich korozji. To niebagatelny powód dla zastąpienia tradycyjnych rur z PCV czy PE/ PP rurami warstwowymi z wewnętrznym płaszczem aluminiowym, gdyż aluminium stanowi nieprzepuszczalną barierę dla tlenu i generalnie dla wszystkich gazów. Rury warstwowe mają ponadto większą żywotność – około 50 lat przy pracy w temperaturach określonych przez producenta jako bezpieczne i nie powodujące przyspieszenia ich degradacji. Cechują się ponadto sporą odpornością na promieniowanie UV i zwiększoną wytrzymałością na udary i mechaniczne obciążenia, przy zachowaniu niezłej elastyczności, co stanowi następny punkt przewagi nad tradycyjnie stosowanymi rodzajami rur we wszelkiego rodzaju instalacjach.

Fot. 8. System połączeń skręcanych jest systemem rozłącznymi w tym leży jego lekka przewaga nad systemem połączeń zaprasowywanych,ale oba systemy można stosować jednocześnie iwymiennie w obrębie tej samej instalacji.Fot. 8. System połączeń skręcanych jest systemem rozłącznym i w tym leży jego lekka przewaga nad systemem połączeń zaprasowywanych, ale oba systemy można stosować jednocześnie i wymiennie w obrębie tej samej instalacji. Fot. TECE Fot. 9. Producenci systemów instalacyjnych opartych na rurachwarstwowych oferują różne rozwiązania w zakresie metod ichłączenia ze sobą lub z rurami innego typu. Jednym z takich rozwiązańjest technologia połączeń zaprasowywanych pozwalającauzyskać trwałe połączenie w kilka sekund poprzez wprasowanierury w profi l kształtki.Fot. 9. Producenci systemów instalacyjnych opartych na rurach warstwowych oferują różne rozwiązania w zakresie metod ich łączenia ze sobą lub z rurami innego typu. Jednym z takich rozwiązań jest technologia połączeń zaprasowywanych pozwalająca uzyskać trwałe połączenie w kilka sekund poprzez wprasowanie rury w profi l kształtki. Fot. VIEGA

Kolejnym niezwykle istotnym parametrem rur warstwowych jest ich wydłużalność termiczna – około półtora do dwóch razy większa w porównaniu do rur stalowych. To bardzo niewiele w porównaniu do tradycyjnych rur z tworzyw sztucznych o około 8-krotnie większej rozszerzalności, których zastosowanie zmusza instalatorów do częstej (zbyt częstej) kompensacji wydłużeń w instalacjach CW i CO. Rury warstwowe zawdzięczają to wewnętrznej warstwie aluminium, nieco grubszej w przypadku rur o dużych średnicach i stanowiącej czynnik decydujący o wydłużaniu się rur w sytuacji gdy znajduje się w nich ciepła lub gorąca woda. Niemniej jednak zjawisko wydłużalności termicznej w rurach warstwowych istnieje, jednak instalatorzy zdają sobie sprawę z prostego faktu: część wydłużenia cieplnego może zostać przejęta przez elastyczność rurociągu lub przez izolację, należy jednak pamiętać o prostej zasadzie: grubość izolacji konieczna do przejęcia wydłużenia cieplnego musi być 1,5-krotnie większa niż wielkość wydłużenia cieplnego.

Podsumowanie

Rury warstwowe to wykazują większą odporność na korozję i są znacznie lżejsze od rur metalowych, w porównaniu zaś do rur z tworzyw sztucznych w lepszym stopniu zachowują swój kształt i są trwalsze – to umożliwia ich łatwe gięcie i montaż we wszelkich typach instalacji. Jest jeszcze jeden czynnik, który sprawia, że rury warstwowe należy lubić – ekologia. Gdy rura warstwowa przeznaczona jest już do usunięcia, wystarczy wyeliminować z niej warstwę aluminium (nadającego się do powtórnego użytku), zaś pozostałe warstwy przekazać do punktu zajmującego się recyklingiem tworzyw z których są zbudowane. Bardzo często punktem takim jest sam producent rur, co upraszcza całą sprawę.

Łukasz Lewczuk
Na podstawie materiałów publikowanych przez:
Viega Sp. z o.o.,
Geberit Sp. z o.o.,
Vesbo Poland Sp. z o.o.
i Tece Sp. z o.o.

Karol Marzejon, Menedżer produktów, Pipelife Polska S.A.Marzejon
Menedżer produktów, Pipelife Polska S.A.

Zdaniem EKSPERTA
Na czym polega przewaga rur warstwowych nad innymi systemami instalacyjnymi

Wewnętrzne systemy instalacyjne z tworzyw termoplastycznych przeznaczone są do ogrzewania płaszczyznowego, instalacji grzewczych, przesyłu zimnej i ciepłej wody wodociągowej, instalacji chłodniczych oraz przemysłowych. Do najbardziej popularnych z uwagi na najszersze spektrum zastosowania należą rury wielowarstwowe z polietylenu sieciowanego PE-X/Al/PE-X z warstwą antydyfuzyjną z aluminium (Al) oraz rury z polietylenu PERT/Al/PERT z warstwą antydyfuzyjną z aluminium lub PERT/EVOH/PERT z warstwą antydyfuzyjną z alkoholu poliwinylowego. PE-RT jest to kopolimer octanowy polietylenu średniej gęstości o podwyższonej stabilności cieplnej. Warstwa aluminium pełni kilka istotnych funkcji, a mianowicie pełni rolę bariery dyfuzyjnej dla gazów czyli przeciwdziała przedostawaniu się tlenu przez ścianki rury, stanowiąc doskonałą ochronę przed korozją kluczowych i drogich metalowych elementów instalacji, np.: grzejników, pomp. Zastosowanie warstwy aluminiowej powoduje ponad 6-krotne zmniejszenie wydłużenia termicznego rur w stosunku do zwykłych rur PE-X, PE-RT oraz rur z warstwą antydyfuzyjną z alkoholu poliwinylowego (EVOH). Należy podkreślić, że nie wolno mieszać różnych systemów zarówno z uwagi na gwarancję, jak i stosowane narzędzia. Rury mają inne grubości ścianek, stosowane są różne profile szczęk zaciskarek, złączki oraz kalibrowniki. Połączenia rur wielowarstwowych wykonywane są poprzez:

  • kształtki mosiężne mechaniczne zaprasowane lub złączki skręcane
  • kształtki mosiężne przejściowe zaciskowe z gwintem zewnętrznym lub wewnętrznym (złącza gwintowane)
  • złączki typu Eurokonus zaciskane mechanicznie za pomocą nakrętki i uszczelniane poprzez uszczelki elastomerowe

Złączki zaprasowywane mogą być układane pod posadzką, natomiast skręcane powinny być układane nadtynkowo.
Kształtki RADOPRESS wykonane są ze specjalnego stopu cynowanego mosiądzu o wysokiej wytrzymałości na rozciąganie min. 280 N/mm2 (czyli 2800 kg/cm2) oraz odporności chemicznej umożliwiającej przemysłowe zastosowanie np.: przesyłania sprężonego powietrza, środków spożywczych, chemikaliów.
Należy odnotować nowej generacji rury z polipropylenu PP-RCT o krystalicznej budowie tzw. czwartej generacji o wyższej odporności na temperaturę i ciśnienie oraz rury wielowarstwowe PP-RCT/PP-RCT+CF/ PP-RCT z warstwą stabilizowaną włóknem węglowym. Rury z warstwą z włókna węglowego stanowią alternatywę do rur PP-R z warstwą z aluminium. Rury PP-RCT w klasie PN 20 w porównaniu do zwykłych rury PP-R PN 20 posiadają o ok. 50% mniejsze opory hydrauliczne na przepływie, umożliwiając zastosowanie rury o mniejszej średnicy.
Rury wielowarstwowe PP-RCT z warstwą z aluminium lub włóknem węglowym są stosowane do instalacji centralnego ogrzewania dla maksymalnej temperatury roboczej do 90° C (klasa 5), ogrzewania niskotemperaturowego 70° C (klasa 4) oraz ciepłej i zimnej wody użytkowej (klasa 2). Połączenia rur wykonywane są poprzez zgrzewanie polifuzyjne kielichowe z kształtkami PP-R oraz kształtki PP-R z zatopionymi metalowymi Cr-Ni gwintowanymi wkładkami. Rury muszą posiadać informację o klasie zastosowania, ciśnieniu oraz maksymalnej temperaturze roboczej wraz z przywołaniem odpowiednich norm PN -EN ISO. Rury PE-X/Al/PE-X mogą być stosowane w instalacjach grzewczych oraz sanitarnych dla maksymalnej temperatury roboczej do 95° C i ciśnienia 10 bar.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here