Systemy zagospodarowania wody deszczowej

O zasadności wykorzystania deszczówki nie trzeba przekonywać – zmniejszenie zużycia wody pitnej o połowę jest wystarczającym argumentem. Inwestorzy są również świadomi konieczności stosowania instalacji rozsączających, które pozwalają na odprowadzenie nadmiaru wody deszczowej. Aby jednak system retencyjno-rozsączający działał prawidłowo, musi zostać dobrze zaprojektowany i wykonany.

systemy zagospodarowania wody deszczowej - Systemy zagospodarowania wody deszczowejFot. ACO

W temacie zagospodarowania wody deszczowej producenci proponują dwa rozwiązania: systemy do rozsączania wody deszczowej lub pozwalające na magazynowanie i wykorzystanie deszczówki w gospodarstwie domowym – do podlewania ogrodu, prac porządkowych, spłukiwania toalet, a nawet prania. Systemy zagospodarowania wody deszczowej pozwalają na zmniejszenie zużycia wody pitnej nawet o 50%., częściowe lub całkowite zrezygnowanie z odprowadzania wód deszczowych do kanalizacji oraz zapobiegają problemowi zalanych podjazdów, chodników i trawników. Argumentem „za” może być również fakt, że obciążenie kanalizacji deszczowej oraz systemów oczyszczania ma negatywny wpływ na bilans wodny otoczenia, powodując obniżenie poziomu wód gruntowych, zanikanie naturalnych cieków, osuszanie gruntu oraz zmniejszenie jego wilgotności. Poza tym miejmy na uwadze, że wiele gmin wprowadziło lub zamierza wprowadzić tzw. podatek deszczowy.

systemy zagospodarowania wody deszczowej 1 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejFOT. 1. Przy nawierzchni betonowej czy z kostki brukowej należy zastosować system korytek i przewodów odprowadzających wodę. Fot. ACO

Magazynujemy wodę

Jeden z najprostszych systemów pozwalających na wykorzystanie deszczówki w ogrodzie lub przy pracach porządkowych opiera się na zbiorniku naziemnym, zbierającym wodę z rur spustowych odprowadzających wodę z rynien dachowych. Instalacje podziemne są nieco bardziej skomplikowane. Jak to działa? Woda zbierana jest z dachu przez system rynnowy lub wpusty dachowa, albo z posesji za pomocą odpływów liniowych, następnie odprowadzana do studzienki osadnikowej.

systemy zagospodarowania wody deszczowej 2 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejFOT. 2. O ile odprowadzanie wody z powierzchni nieutwardzanej jest dość proste, o tyle w przypadku utwardzanej wymaga zastosowania bardziej skomplikowanego systemu. Fot. ACO

W niej następuje oczyszczenie z osadów i piasków (które mogłyby wpłynąć na efektywność działania układu) dzięki zamontowanemu w studzience filtrowi.

systemy zagospodarowania wody deszczowej 4 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejFOT. 4. Zbiornik – to element kluczowy. Jednak oprócz niego potrzebnych będzie jeszcze kilka komponentów. Fot. Wavin

Oczyszczona woda trafia do zbiornika magazynującego deszczówkę (ewentualnie systemu połączonych ze sobą skrzynek owiniętych szczelną membraną spełniających tę samą funkcję), umożliwiającego jej późniejsze wykorzystanie lub skrzynek/tuneli rozsączających. W niektórych systemach, szczególnie w przypadku bardzo dużej działki lub w regionach występowania intensywnych opadów, stosuje się jednocześnie zbiornik retencyjny oraz system rozsączający, oddający do gruntu nadmiar wody (taki układ spełnia jednocześnie funkcję przelewu awaryjnego). Nie zapominajmy przy tym, że jeśli do gruntu odprowadzamy więcej wody niż 5 m³ na dobę (najczęściej przy rozsączaniu wody deszczowej odprowadzanej z powierzchni ok. 1000 m²), musimy uzyskać pozwolenie na użytkowanie wód. Montaż zbiornika przed systemem rozsączania pozwala ominąć tę procedurę.
Wykorzystanie wody zebranej w skrzynkach lub zbiorniku umożliwiają pompy zasilające punkty poboru. Instalacje niektórych producentów są dodatkowo wyposażone w systemy rezerwowego zasilania wodą pitną z zabezpieczeniem przeciwskażeniowym.

Gdy deszczówki jest za dużo

systemy zagospodarowania wody deszczowej 3 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejFOT. 3. Aby dobrać odpowiednią wielkość zbiornika, należy uwzględnić wielkość powierzchni dachu, jego własności, roczny opad, wydajność filtra oraz szacowane zapotrzebowanie. Fot. Kessel systemy zagospodarowania wody deszczowej 11 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejRYS. 2. Projektując system, bierzemy pod uwagę czas trwania, intensywność oraz częstotliwość opadów w danym regionie, współczynnik filtracji gruntu oraz wielkość odwadnianej powierzchni. Fot. Rehau

Systemy rozsączania są znacznie bardziej efektywne od metod tradycyjnych. Np. skrzynka o pojemności 300 l posiada trzykrotnie większą objętość magazynującą niż odwadniający rów żwirowy. Projektując system, bierzemy pod uwagę czas trwania, intensywność oraz częstotliwość opadów w danym regionie, współczynnik filtracji gruntu oraz wielkość odwadnianej powierzchni. Z kolei przy bardzo dużych powierzchniach należy przeprowadzić dokładne wymiarowanie według wytycznych ATV-DVWK-A 138.
System rozsączający można zbudować ze skrzynek lub tuneli, studni kontrolnych osadnikowych lub z regulatorem przepływu, kształtek i rur przyłączeniowych z PVC (wg PN-EN 1401) lub PP (według PN-EN 1852) oraz geowłókniny ochronnej. Geowłóknina przepuszcza wodę, zapobiega jednak zamulaniu systemu. Woda do skrzynek dostarczana jest poprzez otwór w płycie zamykającej i rurami o średnicy 160 lub 200 mm, a ze skrzynek stopniowa przesiąka do wód gruntowych z prędkością zależną od współczynnika filtracji gruntu.
Modułowa budowa skrzynek pozwala na dzielenie, łączenie i dowolną rozbudowę układu – wzdłuż, poprzecznie lub w pionie aż do osiągnięcia potrzebnej objętości. Elementy układu dobierane są ze względu na obciążenia statyczne i dynamiczne, mogą być montowane w terenie zielonym, a także pod chodnikami i podjazdami. W niektórych systemach zaleca się wyposażenie skrzynki rozsączającej w kanał o funkcji rozdzielającej, sedymentacyjnej i inspekcyjnej. Kanał rozdzielający oddziela od siebie strefę sedymentacji od rozsączania; zanieczyszczenia osadzają się wtedy w strefie sedymentacji. Poza tym pozwala na przeprowadzenie kontroli za pomocą kamer inspekcyjnych oraz płukania wysokociśnieniowego (stosowane przede wszystkim w większych układach, rozsączających wodę ze znacznej powierzchni).

WARTO WIEDZIEĆ!
Systemy rozsączania są znacznie bardziej efektywne od metod tradycyjnych – np. skrzynka o pojemności 300 l posiada trzykrotnie większą objętość magazynującą niż odwadniający rów żwirowy.

Odwodnienia liniowe

Istotnym komponentem systemu, szczególnie w przypadku, gdy powierzchnia terenu została wykończona za pomocą kostki brukowej czy betonu lub przy twardym i niezbyt chłonnym podłożu (gruncie ilastym, gliniastym, skalnym), są odwodnienia liniowe. Poszczególne elementy instalacji, czyli specjalnie wyprofilowane i gładkie w środku korytka i wpusty podwórzowe, należy dobrać, kierując się przede wszystkim wielkością działki oraz warunkami atmosferycznymi panującymi w regionie. Korytka montujemy z niewielkim spadkiem w kierunku układu retencyjno-rozsączającego, w wierzchniej warstwie gruntu.

systemy zagospodarowania wody deszczowej 5 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejRYS. 1. Projekt systemu należy uzależnić m.in. od tego, czy bezpośrednio nad nim odbywać się będzie ruch pojazdów. Fot. Wavin

Wymagania dotyczące projektu

Zanim przystąpimy do projektowania systemu lub zakupu jego komponentów, oceńmy możliwości działki – sprawdźmy, czy jest wystarczająco dużo miejsca na wdrożenie danego rozwiązania. Pamiętajmy, że powinniśmy kierować się konkretnymi wymogami i zaleceniami dotyczącymi miejsca montażu zbiornika oraz systemu rozsączania. Dotyczy to przede wszystkim odległości od obiektów na działce (dom, drzewa itp.) oraz od granicy działki. Minimalna odległość skrzynek retencyjno-rozsączających od budynku z izolacją to 2 m, z kolei od budynku bez izolacji – 5 m. Układ montujemy minimum 3 m od drzewa, 2 m od granicy działki, drogi publicznej, chodnika lub ulicy, 1,5 m od rurociągów gazowych i wodociągowych, 0,8 m od kabli elektrycznych, 0,5 od telekomunikacyjnych oraz w odległości 30 m od studni.

systemy zagospodarowania wody deszczowej 6 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejFOT. 5. Wielu inwestorów obawia się, że system odwodnienia w negatywny sposób wpłynie na wygląd posesji. Na szczęście, ruszty koryt odwadniających można dobrać tak, aby były niemal niewidoczne. Fot. ACO

Poza tym należy określić pojemność zbiornika, obliczając ilość wody odprowadzanej z powierzchni dachu oraz zapotrzebowanie gospodarstwa domowego na deszczówkę. Z kolei w planowanym miejscu wykonania systemu rozsączania warto wykonać badania geologiczne w celu sprawdzenia przepuszczalności gruntu oraz tego, czy uda nam się zachować min. 1 m odstępu od poziomu wód gruntowych. O ile rodzaj gruntu nie ma znaczenia dla zbiornika magazynującego wodę, o tyle przy systemie rozsączania przepuszczalność gruntu stanowi kluczową kwestię. Instalowanie układu w gruncie słabo przepuszczalnym, gliniastym sprawia, że rozsączanie zachodzi zbyt wolno. Wówczas należałoby zaprojektować tak duży zbiornik rozsączający, że taka inwestycja ze względów ekonomicznych przestałaby być opłacalna. Pamiętajmy też, że zaleca się instalowanie rur zbiornika i systemu rozsączania poniżej strefy przemarzania.

PAMIĘTAJ!!
Wykop na zbiornik powinien być szerszy 50 cm od obrysu jego bryły. Należy go posadowić na równym, wytrzymałym podłożu i 15‑20 cm warstwie zagęszczonego żwiru. Zasypanie zbiornika powinno następować stopniowo, warstwami o grubości 30 cm, przy jednoczesnym napełnianiu go wodą. Do zasypania najlepiej wykorzystać żwir o uziarnieniu 8/16.

Wykonanie systemu

Wykop na zbiornik powinien być szerszy 50 cm od obrysu jego bryły. Należy go posadowić na równym, wytrzymałym podłożu i 15‑20 cm warstwie zagęszczonego żwiru. Następnie stopniowo zasypujemy wykop (żwirem o uziarnieniu 8/16, warstwami o grubości 30 cm), jednocześnie napełniając zbiornik wodą. Na odpowiednią głębokość zabudowy zbiornika oraz dostosowanie kąta nachylenia pokrywy pozwalają m.in. nasady teleskopowe. Jednocześnie ułatwiają dopasowanie do przewodu dopływowego i odpływowego.

systemy zagospodarowania wody deszczowej 7 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejFOT. 6 . System może mieć formę połączonych ze sobą specjalnych skrzynek lub tuneli. Fot. Marley

Montaż skrzynek rozsączających rozpoczynamy od wykonania wykopu, dokładnego wypoziomowania jego dna, ułożenia 15‑20 cm zagęszczonego podłoża żwirowego oraz ułożenia na nim pasów geowłókniny tak, aby nachodziły na siebie przynajmniej na 50 cm. Na tak przygotowanym podłożu układamy skrzynki (w pozycji leżącej) oraz łączymy je ze sobą za pomocą specjalnych łączników (o ile przewiduje to technologia danego producenta). Jeśli tworzymy większy układ z kilku warstw, skrzynki ustawiajmy w kierunku podłużnym i poprzecznym, naprzemiennie, dzięki czemu konstrukcja będzie stabilniejsza. Następnie dokładnie owijamy je geowłókniną oraz równomiernie zasypujemy wykop ziemią, jednocześnie ją zagęszczając.

systemy zagospodarowania wody deszczowej 8 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejFOT. 7. Zamiast montować zbiornik (lub system zbiorników) w gruncie możemy umieścić go w pomieszczeniu gospodarczym. Fot. Marley

Podobnie postępujemy przy montażu tuneli rozsączających, przedtem układając na dnie wykopu ochronną warstwę żwiru. Pamiętajmy też, że jeśli nad instalacją planowane jest zasianie trawy, tunele powinniśmy okryć nieprzepuszczającą wodę folią lub warstwą gliny (inaczej po podlewaniu woda będzie odprowadzana przez system rozsączania).

systemy zagospodarowania wody deszczowej 9 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejFOT. 8. Deszczówkę można wykorzystać w gospodarstwie domowym, znacznie zmniejszając zużycie wody pitnej – do podlewania ogrodu, prac porządkowych, spłukiwania toalet, a nawet prania. Fot. Marley

Systemy magazynowania lub rozsączania wody deszczowej spełniają swoje zadanie przez ok. 50 lat. Dla jak najdłuższej eksploatacji powinniśmy przeprowadzać prace konserwacyjne, czyli m.in. sprawdzanie stanu oraz czyszczenie filtrów. Co 5 lat należy dokonać czyszczenia wszystkich komponentów oraz usunąć osady z dna zbiornika.

systemy zagospodarowania wody deszczowej 10 - Systemy zagospodarowania wody deszczowejFOT. 9. Montaż skrzynek rozsączających rozpoczynamy od wykonania wykopu i dokładnego wypoziomowania jego dna. Fot. Wavin

Niektóre elementy, np. w rozwiązaniach pozwalających na wykorzystanie deszczówki do podlewania ogrodu, należy chronić przed działaniem niskich temperatur – w tym celu spuszczamy wodę z linii tłoczącej do punktów poboru, wyjmujemy pompę zatapialną ze zbiornika, by przez kilka zimniejszych miesięcy przechowywać ją w domu.

Iwona Bortniczuk
Na podstawie materiałów: Marley, Wavin, Rehau, Kessel.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here