Ciepło, gorąco, chłodniej…

Nadchodzi lato, a wraz z nim – mało komfortowe upały. Choć okres ten jest w naszej strefie klimatycznej dość krótki, to i tak niektórym może skutecznie popsuć samopoczucie. Dlatego coraz częściej i chętniej, obok instalacji grzewczych, montujemy systemy klimatyzacyjne. Wzrost zainteresowania rynku przekłada się na większą dociekliwość instalatorów w pogłębianiu tematu. Dowodem na to są pytania zadawane przez naszych czytelników. Na wybrane z nich odpowiadają poniżej specjaliści z branży.

1. W jaki sposób optymalnie dobrać moc klimatyzatora? Czym grozi jego przewymiarowanie lub niedowymiarowanie?

Najprostszy przelicznik podaje Marcin Markowski: – Przyjmuje się, że do schłodzenia 10 m2 pomieszczenia potrzebny jest 1 kW mocy chłodniczej. Jeśli więc klient chce kupić klimatyzator do pokoju 25 m2, powinien szukać urządzeń o wielkości 2,5 kW. Dobór mocy klimatyzatora zależy jednak nie tylko od powierzchni pomieszczenia, ale również od takich czynników jak nasłonecznienie czy chociażby przeznaczenie pomieszczenia (pomieszczenia techniczne, biura, mieszkania). Rzetelny dobór klimatyzatora należałoby przeprowadzić w oparciu o bilans zysków i strat ciepła w pomieszczeniu. To standardowa metodologia doboru, która daje najbardziej optymalne wyniki i najbardziej precyzyjny dobór. Warto również zwrócić uwagę na równowagę długości instalacji freonowej, która ma bezpośrednie przełożenie na rodzaj dobranego urządzenia. Optymalny dobór urządzeń jest bardzo ważny, ponieważ złe zwymiarowanie poskutkuje nie tylko brakiem komfortu w pomieszczeniach, ale również stratami finansowymi. I tak, niedowymiarowanie oprócz wspomnianego braku komfortu cieplnego, będzie się wiązało z wysokimi kosztami eksploatacji. Urządzenie, dążąc do osiągnięcia zadanej temperatury, będzie pracować w sposób ciągły, co dodatkowo spowoduje szybsze zużycie podzespołów.

W przypadku przewymiarowania nie wykorzysta się pełnej dostępnej mocy urządzenia. Na inne aspekty takiej sytuacji zwraca uwagę Paweł Pszczółkowski: – Przewymiarowanie urządzenia będzie wiązało się po pierwsze z częstymi cyklami załączania i wyłączania urządzenia oraz przechładzaniem pomieszczenia. Nie bez znaczenia jest też komfort akustyczny – większa jednostka to większy przepływ powietrza. Biorąc pod uwagę dzisiejszą technologię inwerterową wykorzystywaną w klimatyzatorach, a więc możliwość płynnego dopasowania się do aktualnych potrzeb, problem przewymiarowania jest mniejszy niż w przypadku jednostki zbyt małej.

2. Czy montaż klimatyzatora typu split lub multisplit w bloku wymaga jakiś specjalnych procedur?

Przed zamontowaniem jednostki zewnętrznej na elewacji lub na dachu budynku należy uzyskać zgodę administratora bądź wspólnoty mieszkaniowej. Warto też każdorazowo upewnić się, czy hałas zakupionego urządzenia nie będzie przekraczał dopuszczalnych norm, a co za tym idzie narazi właścicieli na skargi ze strony sąsiadów. Sam montaż urządzenia nie jest obarczony dodatkowymi procedurami.

3. Czym się kierować przy wyborze miejsca na instalację jednostki zewnętrznej? Czy jest jakaś maksymalna odległość między tym urządzeniem a jednostką wewnętrzną

Przy wyborze miejsca na posadowienie agregatu należy mieć na uwadze zalecenia producenta opisane w danych katalogowych (np. odległość od ściany budynku). Lokalizacja jednostki zewnętrznej często przysparza kłopotów ze względu na miejsce, estetykę czy hałas. Pod uwagę należy wziąć również ciężar jednostki, a w przypadku gdy urządzenie wykorzystywać będziemy do grzania pomieszczeń trzeba uwzględnić odpływ kondensatu w okresach rozmarzania. Kluczowym, pod względem działania systemu, jest zachowanie maksymalnych (podanych przez producenta) odległości między jednostką zewnętrzną a wewnętrzną. W tym przypadku im dłuższa instalacja, tym większy komfort w planowaniu rozmieszczenia urządzeń.

4. Od czego zależy maksymalna fabryczna długość rurek łączących jednostki wewnętrzne i zewnętrzne? Czy można ją dowolnie modyfikować?

Fabrycznej długości rurociągu nie należy modyfikować. Zagadnienie wyjaśnia Paweł Pszczółkowski: – Maksymalna długość rurociągu łączącego obydwa urządzenia jest zależna od mocy, typu sprężarki wykorzystanej w urządzeniu i dopuszczalnej w danym zakresie długości różnicy wysokości. Długość jest również podyktowana przepływem mieszaniny czynnika chłodniczego i oleju, która jest optymalnie dobrana przez producenta dla dopuszczalnej długości.

5. Czy mając zamontowany klimatyzator typu split możemy go rozbudować przyłączając do agregatu kolejną jednostkę wewnętrzną?

Daniel Ładziak z firmy Daikin tłumaczy: – Urządzenie typu Split to system zbudowany z jednej jednostki wewnętrznej i jednej jednostki zewnętrznej – i nie może być dowolnie rozbudowywany. Urządzenia, które pozwalają przyłączyć do jednej jednostki zewnętrznej więcej niż jedną jednostkę wewnętrzną określane są jako Multi, miniVRV lub VRV.

6. Czy są jakieś sposoby by zminimalizować poziom hałasu generowany przez jednostkę zewnętrzną?

Nie ma jednego uniwersalnego sposobu zalecanego przez producenta aby ograniczyć hałas. Należy zwrócić na to uwagę przy wyborze urządzenia. Na rynku są już dostępne takie, których jednostki wewnętrzne generują dźwięk 20 dB – porównywalny do szeptu, a zewnętrzne 46–50 dB. Można też wybrać modele posiadające tryby pracy nocnej. Zazwyczaj są one oparte na obniżeniu prędkości obrotowej sprężarki i wentylatora (związane niestety z obniżeniem wydajności chłodniczej układu). Inny sposób to dobór większej jednostki inwerterowej, która dzięki pracy w niższym zakresie obciążeń chłodniczych generuje niższy hałas (niestety zwiększa to koszt inwestycyjny).

7. Dlaczego klimatyzator inwerterowy jest lepszy od tradycyjnego?

Przede wszystkim ze względów ekonomicznych. Konwencjonalne urządzenie pracuje zawsze z tą samą wydajnością i co za tym idzie takim samym zużyciem energii niezależnie od potrzeb pomieszczenia. Dodatkowo narażone jest na częste cykle włącz i wyłącz. To wpływa na żywotność sprężarki, jak również jest czynnikiem zmniejszającym komfort w pomieszczeniu. Przerwa pomiędzy kolejnymi załączeniami powoduje wzrosty temperatur, a po załączeniu urządzenie mocno schładza pomieszczenie powodując swojego rodzaju huśtawkę temperaturową. Klimatyzator inwerterowy jest pozbawiony tych wad dzięki zastosowaniu elementów, które płynnie dopasowują się do aktualnego zapotrzebowania na chłód/ciepło w pomieszczeniu. Osiągając żądaną temperaturę nie wyłącza się utrzymując ją na zadanym poziomie a odchyłki pomiędzy temperaturą nastawy a rzeczywistą temperaturą w pomieszczeniu są minimalne. Niektóre z urządzeń mogą pracować na poziomie 15% swojej wydajności nominalnej dając optymalne parametry komfortu. To wszystko wpływa korzystnie na ogólne zużycie energii, które czasem jest do kilkudziesięciu procent mniejsze w porównaniu z klimatyzatorem tradycyjnym. Nie można również zapomnieć o hałasie, który zazwyczaj w urządzeniach inwerterowych jest po prostu dużo niższy.

8. Do jakiej temperatury zewnętrznej można wykorzystywać klimatyzator do ogrzewania pomieszczeń?

Daniel Ładziak zauważa: – Nie ma jednej ściśle określonej temperatury zewnętrznej, każdy producent takie dane podaje w specyfikacjach produktów. Rozpatrując ekonomiczny aspekt tego zagadnienia warto wziąć pod uwagę inne dostępne w danej lokalizacji źródła ciepła. Paweł Pszczółkowski analizuje: – Im bardziej kosztowne ogrzewanie (elektryczne, olej opałowy) tym bardziej ekonomiczne wykorzystanie klimatyzatora w niższych temperaturach. W przypadku instalacji grzewczej zasilanej gazem ziemnym ogrzewanie klimatyzatorem powinno być ekonomiczne do temperatury zewnętrznej bliskiej zeru. Duże znaczenie ma tutaj oczywiście samo urządzenie, ponieważ sezonowy współczynnik efektywności energetycznej SCOP jest różny w zależności od klasy samego urządzenia.

Na rynku znajdziemy już modele, których producenci deklarują możliwość ich wykorzystania, jako jedyne źródło ciepła przy temperaturze zewnętrznej sięgającej -25°C przy zachowaniu wydajności na poziomie 80%.

9. Czy ogrzewanie pomieszczeń klimatyzatorem jest ekonomicznie uzasadnione?

Odnosząc się do odpowiedzi na powyższe pytanie istnieje wiele aplikacji, w których urządzenia klimatyzacyjne są jedynym źródłem ciepła, a w bilansie całorocznym, z ekonomicznego punktu widzenia, wynik jest korzystny.

Marcin Markowski uzupełnia: – Obecne przepisy i dyrektywy europejskie (szczególnie dyrektywa ErP) przyczyniły się do znacznego ograniczenia zużycia energii elektrycznej przez urządzenia klimatyzacji. Średniosezonowe współczynniki efektywności energetycznej w trybie grzania SCOP osiągane przez niektóre urządzenia są na poziomie 4,0 (ErP) co oznacza, że w okresie grzewczym z 1 kW energii elektrycznej uzyskamy 4 kW energii cieplnej.

10. Jakie mogą być powody ubytku czynnika chłodniczego z instalacji?

Najczęstszym powodem ubytku czynnika jest jego wyciek spowodowany nieszczelnością instalacji. Wpływ na to może mieć również użycie materiałów instalacyjnych niezgodnych z zaleceniami producenta. Niestety, zdarzają się też wady fabryczne samych urządzeń, które mogą występować częściej lub rzadziej w zależności od marki czy kraju produkcji itp.

11. Jak często należy uzupełniać czynnik chłodniczy?

Daniel Ładziak z firmy Daikin informuje: – Czynnik uzupełniany powinien być tylko w momencie gdy jest jego wyraźny spadek, określa się to przy działaniach serwisowych które powinny mieć miejsce minimum 2 razy do roku, po i przed sezonem.

12. Czym skutkuje niedobór czynnika chłodniczego w instalacji?

Marcin Markowski przestrzega: – Urządzenia klimatyzacyjne pracują tak, aby osiągnąć zadany przez system sterowania parametr. Brak nośnika energii powoduje, że urządzenie nie osiąga nominalnej wydajności i pracuje w sposób ciągły, aby osiągnąć zadaną temperaturę w pomieszczeniu. Prowadzi to do niezapewnienia komfortu cieplnego użytkowników, wyższych kosztów eksploatacji oraz szybszego zużywania się urządzeń, a w skrajnych przypadkach do uszkodzenia urządzenia.

13. Jakie czynności są niezbędne podczas serwisowania klimatyzacji?

Podczas przeglądu technicznego, poza kontrolą parametrów pracy układu chłodniczego, ilości płynu chłodniczego i stanu przyłączy elektrycznych, należy oczyścić elementy systemu (wymiennik ciepła, filtry powietrza). Odpływ skroplin powinien zdezynfekowany. Takie działania przeprowadzone przez autoryzowany serwis pozwolą na ograniczenie zużycia energii elektrycznej, konsumowanej przez urządzenie, nawet o ponad 32% w stosunku do urządzeń nie konserwowanych lub nieprawidłowo konserwowanych.

14. W jaki sposób najlepiej odprowadzić skropliny z klimatyzatora?

Najmniej awaryjnym i bezszelestnym sposobem odprowadzenia skroplin jest odpływ grawitacyjny (podobny do instalacji w zlewach, wannach, brodzikach itp.). Przy zastosowaniu tej metody należy pamiętać o montażu syfonu, który odseparuje zapach z kanalizacji od klimatyzatora. W sytuacji, kiedy nie ma możliwości odprowadzenia skroplin do kanalizacji, wykonujemy odpływ kondensatu na zewnątrz do zbiornika. W takim przypadku nie należy zapominać o prawidłowym doborze pojemnika – za mały przeleje się, za duży będzie zbyt ciężki i niewygodny do opróżnienia. Przykładowo, dla urządzeń o mocy chłodniczej ok. 4 kW dobrym rozwiązaniem jest zbiornik o pojemności 5 l, który w normalnych warunkach meteorologicznych opróżniać będziemy raz dziennie.

Innym sposobem odprowadzenia skroplin jest specjalnie skonstruowana pompka do skroplin, która wyposażona we własny system wykrywania wody, uruchamia się tylko kiedy jest to potrzebne.

oprac. M. Dobień