Rury wielowarstwowe

Rury wielowarstwowe wyróżnia uniwersalność, dzięki której jest możliwe zastosowanie ich w instalacjach ciepłej i zimnej wody, a także w systemach ogrzewania grzejnikowego oraz podłogowego.

Rury wielowarstwowe. Fot. TeceFot. Tece

Typowe rury wielowarstwowe oznaczone są jako PEX/AL/PEX, co stanowi skrót od nazw substancji użytych do ich produkcji, a tym samym, wskazywana jest kolejność warstw materiałów. Standardowa rura wielowarstwowa uwzględnia rurę aluminiową zgrzewaną w sposób ciągły. Do niej z obu stron wtłaczana jest warstwa polietylenu. Poszczególne warstwy łączy się ze sobą spoiwem. W rurach o większych średnicach oraz w odcinkach prostych, najczęściej przewiduje się grubszą warstwę aluminium. Zapewnia to większą sztywność rury, a więc możliwość jej stosowania zarówno w poziomach jak i w pionach instalacyjnych. Warstwa aluminium odgrywa szczególne znaczenie dla wydłużeń cieplnych. Dzięki trwałemu połączeniu aluminium stanowi czynnik decydujący o wydłużeniu rury. Odpowiednie procesy produkcyjne rur wielowarstwowych są gwarancją dokładnego dopasowania warstwy aluminium, co zapewnia odporność na działanie sił ściskających i zdolności zginania rury. Jeżeli rura ma mniejszą średnicę poszczególne grubości są tak dobrane, aby warstwa aluminium zapewniała stabilność kształtu rury.

Zalety rur wielowarstwowych

Rury wielowarstwowe. Fot. FerroFot. Ferro

Za rurami wielowarstwowymi, w porównaniu z elementami wykonanymi z tradycyjnego tworzywa sztucznego, przemawia przede wszystkim brak ograniczeń w stosowaniu. W efekcie rury wielowarstwowe znajdują zastosowanie niemal we wszystkich typach instalacji. Kluczową rolę odgrywa zachowanie odpowiednich właściwości również w wysokich temperaturach. Podaje się bowiem, że rury wielowarstwowe przy temperaturze 95°C, nie tracą swoich właściwości w porównaniu z tradycyjnymi tworzywami. Elementy instalacji wytwarzane z tworzyw sztucznych cechuje mniejsza odporność na ciśnienie wewnętrzne w przypadku wzrostu temperatury. W efekcie im wyższa temperatura pracy, tym mniejsza wytrzymałość elementów a więc skraca się maksymalny okres eksploatacji instalacji.
Różnica pomiędzy rurami wielowarstwowymi a elementami instalacyjnymi wykonanymi z tworzywa sztucznego, dotyczą również wydłużalności termicznej. Wynika to stąd, że tworzywa sztuczne wydłużają się pod wpływem temperatury. Konieczna jest więc częsta kompensacja wydłużeń przewodów instalacji ciepłej wody i centralnego ogrzewania. Rury wielowarstwowe wydłużają się o długości, które są podobne do elementów instalacyjnych wykonanych z aluminium. Oznacza to więc wydłużanie zaledwie dwa razy większe od rur stalowych.
Zwraca się uwagę na dyfuzję, czyli przenikanie tlenu z powietrza przez ścianki rury do wody instalacyjnej, co szczególnie dotyczy rur, które wykonane są z tworzyw sztucznych, takich jak polietylen, polietylen sieciowany, polipropylen i polibuten. Zjawisko to występuje w temperaturach przekraczających 60°C. Jak wiadomo obecność tlenu w wodzie instalacyjnej stanowi główną przyczynę korozji elementów metalowych instalacji centralnego ogrzewania. Co prawda w rurach z tworzywa uwzględnia się nakładane w procesie produkcji niemetalowe warstwy, które odpowiedzialne są za ograniczanie wielkości strumienia dyfundującego, to jednak w rurach wielowarstwowych zastosowanie znajduje warstwa aluminiowa, całkowicie eliminująca dopływ tlenu do instalacji.

Łączenie rur wielowarstwowych

Rys. 1. Złączka zaciskowa z gwintem 3/4 cala do rur wielowarstwowych 16x2 mm. Rys. FerroRys. 1. Złączka zaciskowa z gwintem 3/4 cala do rur wielowarstwowych 16×2 mm. Rys. Ferro

Przy łączeniu rur wielowarstwowych zastosowanie znajdują złączki zaprasowywane lub złączki zaciskowe skręcane. Dzięki kształtkom zaprasowywanym połączenie nie wymaga zgrzewania lub spawania. Tuleja zaciskowa jest na stałe mocowana do złączki. Ma ona również za zadanie zabezpieczenie oringów przed bezpośrednim uszkodzeniem mechanicznym. W tulejach przewidziano specjalne okienko kontrolne, dzięki któremu możliwe jest sprawdzenie głębokości wsunięcia rury w złączkę przed zaprasowaniem. Istotną rolę odgrywa pierścień oporowy na profilowanej tulei zaciskowej. W niektórych modelach rur przewiduje się kolorowy kod, który jest taki sam zarówno na pierścieniu jak i na szczęce. Stąd też po zaprasowaniu połączenia kolorowy pierścień odpada, tym samym wskazując poprawność wykonania zakończonej czynności łączeniowej.
W wykonanej instalacji można jeszcze przeprowadzić korektę ustawienia kształtki. Zyskuje się to dzięki stabilności tulei zaciskowej i zdolności pochłonięcia sił gnących rury bez konsekwencji rozszczelnienia instalacji. Należy pamiętać aby przed zalaniem betonem połączenia były zabezpieczone papierem falistym lub za pomocą folii PE.

Rys. 2. Budowa rury wielowarstwowej. Rys. HerzRys. 2. Budowa rury wielowarstwowej. Rys. Herz

Rury wielowarstwowe można łączyć również za pomocą złączek zaciskowych, które są skręcane na tulei podporowej. W następnej kolejności zaciska się pierścień zaciskowy na rurze poprzez nakrętkę. Połączenie zaciskowe może być rozłączane. Jednak w takim przypadku tuleja podporowa i tak pozostaje trwale połączona z rurą. Wszystkie połączenia o rozmiarze ¾” są połączeniami typu eurokonus.
Jeżeli zastosowanie znajdą połączenia skręcane to należy pamiętać aby rura była ucięta prostopadle do jej osi. Do cięcia najlepiej użyć celu specjalnych nożyc. Na obcięty koniec rury należy wsunąć nakrętkę i pierścień zaciskowy. Ważne jest powiększenie średnicy rury przed zaciśnięciem. Służą do tego specjalne narzędzia, nazywane kalibratorami. Końcówka podczas osadzania na kształtce nie może uszkodzić oringów. Na tak przygotowaną rurę nakłada się kształtkę. Należy pamiętać aby rurę docisnąć do dna kształtki. Następnie dosuwany jest pierścień w miejsce osadzonej rury. Za pomocą klucza płaskiego przytrzymuje się korpus kształtki, natomiast drugim kluczem dokręcana jest nakrętka. Wraz z jej dokręceniem pierścień na rurze zaciśnie się, a połączenie będzie uszczelnione.
W przypadku złączki zaprasowywanej, mając przygotowaną rurę do połączenia, łagodnym ruchem osadza się ją w kształtce. Prawidłowe umieszczenie rury w gnieździe jest widoczne przez pierścień. Przygotowane połączenie umieszcza się w zaciskarce. Ważne jest, aby pierścień z tworzywa sztucznego wszedł do wycięcia szczęki zaciskarki. W następnej kolejności należy zacisnąć połączenie. Jeżeli połączenie będzie wykonane prawidłowo można jeszcze skorygować ustawienia kształtki względem osi rury.

Narzędzia do rur wielowarstwowych

Kalibratory pozwalają na rozszerzenie rury. Narzędzia tego typu mogą być również używane z rurami wykonanymi z tradycyjnego tworzywa sztucznego. Kalibratorów używa się wraz ze sztyftem. W procesie związanym z obróbką rur wielowarstwowych niezbędna jest zaciskarka. Nowoczesne narzędzia tego typu bazują na sterowaniu mikroprocesorowym. Jednostkę napędową stanowi silnik elektryczny. To właśnie dzięki niemu zyskuje się powtarzalność cykli zaciskania. Na uwagę zasługuje ergonomiczna konstrukcja urządzenia z uchwytem. Odpowiednio wyprofi – lowana obudowa pozwala na pracę w miejscach o utrudnionym dostępnie. Śruba blokująca szczękę jest monitorowana automatycznie. W zależności od wersji zaciskarki, zastosować można modele zasilane z sieci lub akumulatorów. Nowoczesne narzędzia bazują na elektrohydraulicznym układzie zaciskowym, który zapewnia siłę wynoszącą do 32 kN. Na uwagę zasługuje mikroprocesorowe sterowanie cyklami zaciskania. Zastosowanie znajduje także wyłącznik bezpieczeństwa. W konstrukcji narzędzi przewiduje się ciśnieniowe zawory nadmiarowe, przeznaczone do zwalniania zaciśniętych rolek w momencie zablokowania przyrządu. Dzięki precyzyjnemu sterowaniu zaworami, zapobiega się wystąpieniu zbyt dużej siły nacisku. Interesujące rozwiązanie stanowi wyświetlacz LED, który informuje użytkownika o funkcjach realizowanych przez urządzenie. Na uwagę zasługuje dobre wyważenie obudowy, co zapewnia komfort podczas pracy ciągłej. Pompa hydrauliczna najczęściej ma budowę zintegrowaną. Operacja zaciskania jest w pełni automatyczna z powrotem do pozycji wyjściowej. Zoptymalizowane przełożenie przekładni pozwala na zachowanie sprawności działania w niskich temperaturach. Obudowa jest odporna na uderzenia dzięki gumowym wkładkom, które chronią urządzenie w razie upadku.
Rury wielowarstwowe można wyginać ręcznie lub przy użyciu specjalnej sprężyny przeznaczonej do gięcia rur. Dzięki sprężynie zyskuje się mniejszy promień gięcia bez załamań i zwężeń przekroju rury.

Kilka wskazówek

Rury wielowarstwowe są nieodzownym elementem instalacji ogrzewania podłogowego. Podczas prac związanych z wykonywaniem instalacji tego typu należy pamiętać o pewnych szczególnych zasadach montażowych. Ważne jest, aby montaż systemu przeprowadzać w temperaturze otoczenia, wynoszącej powyżej 2°C. Przewody, które instalowane są w ścianach i podłogach należy poprowadzić w otulinach izolacyjnych lub rufach. W przypadku konieczności wykonania przejść przez przegrody trzeba zastosować tuleje ochronne. Przeprowadzając rury przez przegrody lub otwory konstrukcyjne nie można dopuścić do uszkodzenia warstwy zewnętrznej rury. Elementy ogrzewania podłogowego muszą być umieszczone w wylewce na głębokości nie mniejszej niż 4,5 cm. Jeżeli odległość ta będzie mniejsza trzeba zadbać o siatkę zbrojeniową. Złączki nie powinny mieć kontaktu z zaprawą murarską. Nie należy również betonować złączek w podłogach oraz stropach, co wynika z możliwości wystąpienia dużych sił nacisku a w konsekwencji możliwości awarii instalacji. Złączki w ścianie powinny być zabezpieczone folią i otuliną termoizolacyjną. Do uszczelnień połączeń stosuje się taśmę teflonową. Nie zaleca się używania natomiast pakuł.

Damian Żabicki

UDOSTĘPNIJ
Poprzedni artykułLogamax plus GB062 – nowe wiszące kotły kondensacyjne
Następny artykułFORUM WENTYLACJA – SALON KLIMATYZACJA 2016

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here