Spaliny pod kontrolą

Nowoczesne analizatory spalin umożliwiają szybkie i precyzyjne pomiary, niezbędne do właściwego ustawienia pracy kotła grzewczego. Dzięki zaawansowanym technologicznie rozwiązaniom, urządzenia pomiarowe gwarantują nie tylko wysoką jakość odczytów, ale również komfort użytkowania.

Nieodzownym narzędziem podczas pierwszego uruchomienia kotła oraz w trakcie każdego corocznego przeglądu jest analizator spalin. Do jego zadań należy informowanie o prawidłowej pracy systemu grzewczego oraz kontrolowanie, czy mieszanina gazów i powietrza utrzymuje się na prawidłowym poziomie i spełnia normy dotyczące emisji zanieczyszczeń. Na rynku jest wiele przyrządów ułatwiających analizę składu spalin i wspomagających regulację urządzeń grzewczych. W ofercie można znaleźć bardzo proste analizatory do pomiarów parametrów gazów spalinowych w małych kotłach gazowych i olejowych, a także modele dedykowane średnim oraz dużym kotłom opalanym każdym rodzajem paliwa. Dostępne są urządzenia uniwersalne, współpracujące ze wszystkimi typami kotłów. Większość analizatorów pracuje w oparciu o czujnik elektrochemiczny i przewiduje montaż przynajmniej dwóch sensorów określających parametry spalin, takie jak stężenie O2, CO i CO2, współczynnik nadmiaru powietrza (lambda) oraz sprawność kotła. W nowoczesnych przyrządach możliwe jest podłączenie również innych sensorów, dzięki czemu analizator zdecydowanie zwiększa swoją funkcjonalność. Wybór optymalnego rozwiązania, które sprawdzi się w codziennej pracy instalatorów i serwisantów, wymaga dokładnego zdefiniowania potrzeb użytkowników i określenia priorytetów.

Jakość i precyzja

Decydując się na zakup analizatora spalin warto zainwestować w urządzenie zgodne z europejskimi standardami. Analizatory podlegają normie PN-EN 50379, która definiuje kryteria stawiane urządzeniom przeznaczonym do pomiaru stężeń gazów i innych parametrów spalania, stosowanych przy pierwszym uruchamianiu i bieżącej eksploatacji kotłów. Dają one możliwość analizy zawartości: tlenu (O2), tlenku węgla (CO), dwutlenku węgla (CO2), tlenku azotu (NO), wielotlenków azotu (NOx) oraz dwutlenku siarki (SO2). Wypełnienie norm przez przyrząd powinno być potwierdzone przez niezależną jednostkę certyfikującą. Na jakość i prawidłowość odczytu wpływa nie tylko wiedza i umiejętności instalatora, ale przede wszystkim klasa i dokładność pomiarów samego urządzenia. Jedną z istotnych właściwości wpływających na jak największą precyzję pomiaru jest funkcja wykrywania głównego strumienia spalin, która pozwala poprawnie umieścić sondę w przewodzie kominowym. Graficzna prezentacja wyniku badania wartości ciągu kominowego z zaznaczeniem najwyższej temperatury spalin jaką udało się odnaleźć, daje pewność, że analiza spalin została przeprowadzona w sposób prawidłowy. O krok dalej idą modele pozwalające na równoczesny pomiar ciągu i analizę spalin, pozwalające zaoszczędzić czas przeprowadzania badania. Na dokładny wynik pomiaru wpływa też obecność filtra NO w analizatorach. Dzięki niemu sensory elektrochemiczne CO nie reagują na zawarte w spalinach tlenki azotu (NOx), przez co nie zawyżają wyników. Dobry analizator powinien być wyposażony w funkcję pozwalającą na pomiar CO z kompensacją wodoru, który zafałszowuje parametry CO w spalinach. Dokładność pomiaru zwiększa również system filtrujący zanieczyszczenia ze spalin i odseparowujący wilgoć, dzięki któremu do cel pomiarowych trafiają oczyszczone i osuszone spaliny.

Kompleksowe pomiary

Podstawowym zadaniem przy wyborze analizatora jest dopasowanie urządzenia pomiarowego do typu kotła i rodzaju spalanego paliwa. Wśród parametrów, które należy uwzględnić w procesie decyzyjnym jest m.in. graniczne stężenie CO, które nie spowoduje uszkodzenia sensorów. W analizatorach spalin, które są używane do pomiarów w kotłach na paliwo stałe, zakresy pomiarowe sensora CO muszą być odpowiednio wyższe. Co więcej – w przypadku zaburzeń procesu spalania i nagłych skoków poziomu CO, analizator powinien mieć możliwość automatycznej ochrony czujnika poprzez dodatkową pompę płuczącą bądź funkcję rozcieńczania gazów spalinowych świeżym powietrzem, pochodzącym z otoczenia. Prostsze modele zazwyczaj wyposaża się w alarm dźwiękowy, którego zadaniem jest sygnalizowanie przekroczenia dopuszczalnych wartości CO, co umożliwia szybką reakcję i zabezpieczenie sensora przed uszkodzeniem. System sterowania daje użytkownikowi możliwość ustawienia wartości stężenia CO, która zostanie zasygnalizowana.

Kolejnym kryterium, na które warto zwrócić uwagę w momencie zakupu są możliwości pomiarowe przyrządu. Decyzja o tym, czy ograniczyć się do podstawowych pomiarów O2 i CO lub zadbać o bardziej rozbudowane funkcje, będzie miała wpływ na efekty pracy przez długie lata. Analizator spalin można dodatkowo wyposażyć w następujące opcje, np. pomiar różnicy ciśnień (pomiar ciśnienia gazu na palniku), pomiar różnicy temperatur (kontrola temperatury na zasilaniu i powrocie w instalacji grzewczej), pomiar CO lub CO2 w otoczeniu kotła, pomiar O2 w powietrzu dostarczanym do kotła kondensacyjnego.

Jakie akcesoria?

Należy pamiętać, że analizatory spalin wymagają połączenia z urządzeniami zewnętrznymi, takimi jak drukarka lub komputer. Dane mogą być przesyłane dzięki połączeniu przez port szeregowy RS-232 lub złącze USB oraz bezprzewodowo za pośrednictwem interfejsu IrDA (portu podczerwieni) lub Bluetooth. Komunikacja z innymi urządzeniami umożliwia przede wszystkim zarządzanie bazą klientów lub zadaniami. Niektórzy producenci oferują także zestawy, w których oprócz analizatora spalin znajdziemy zintegrowane drukarki, termiczne lub igłowe, pozwalające na wydruk wartości pomiaru w miejscu jego przeprowadzania.

Moment zakupu to również doskonały czas na porównanie standardowego wyposażenia w ofertach różnych producentów i zwrócenie uwagi na szeroką paletę dodatkowych akcesoriów. Uwagę użytkowników z pewnością przyciągnie bezprzewodowa drukarka czy wytrzymała walizka gwarantująca bezpieczne przechowywanie sprzętu. W codziennej pracy przydadzą się m.in. sondy umożliwiające wykonywanie szeregu dodatkowych pomiarów przy obsłudze systemu grzewczego, pompka do sadzy ze skalą zadymienia, płyn do czyszczenia urządzenia, zasilacz zewnętrzny. Istotną pozycją jest specjalistyczne oprogramowanie komputerowe, które umożliwi przygotowanie dokumentacji pomiarowej i przechowywanie zgromadzonych analiz.

Lepiej, szybciej, wygodniej…

W pracy z przyrządem liczy się nie tylko sprawność i precyzja dokonywania pomiarów, ale również komfort obsługi. Dlatego dobrze jest zadbać o kolorowy wyświetlacz graficzny o wysokiej rozdzielczości, umożliwiający prezentację wyników zarówno w formie cyfrowej jak i w formie graficznej. W nowoczesnych analizatorach stosuje się proste symbole i kolorowe znaczniki, które umożliwiają natychmiastową interpretację uzyskanych danych. Przydatnym rozwiązaniem jest graficzne przedstawienie danych pomiarowych, tzw. macierzy spalin, które ułatwia podjęcie decyzji co do konieczności regulacji procesu spalania. Na wygodę użytkowania z pewnością wpłynie ergonomiczny kształt kompaktowej obudowy odpornej na uszkodzenia mechaniczne, obrotowy ekran oraz prosta i intuicyjna obsługa urządzenia.

Wśród właściwości, które poprawiają komfort eksploatacji analizatorów spalin warto zwrócić uwagę na magnesy, dzięki którym można przytwierdzić urządzenia do obudowy kotła. Istotnym elementem jest czytelne oprogramowanie, w którym każdemu programowi pomiarowemu odpowiada inny kolor menu. Wielu użytkowników doceni również możliwość sprawdzenia w oprogramowaniu stanu zużycia sensorów pomiarowych i zaplanowanie ich wymiany przed sezonem grzewczym.

Ciekawym rozwiązaniem pozwalającym na łatwiejsze przechowywanie i oszczędności przy rozszerzeniu zakresu usług są modułowe sondy pomiarowe, składające się z dwóch części, rękojeści z przewodem oraz wymiennych próbników. W przypadku konieczności zastosowania np. giętkiej lub dłuższej sondy lub przystosowanej do pracy w wyższych temperaturach, wystarczy tylko wymienić próbnik.

Nie można również zapomnieć, że istotny wpływ na komfort użytkowania ma możliwie najdłuższy czas działania bez konieczności ładowania akumulatora. Analizatory wyposażone w akumulator litowo-jonowy mogą pracować ponad 10 godzin, natomiast akumulatory NiMH oferują nieco krótszy okres pracy.

Obsługa serwisowa

Planując zakup konkretnego modelu analizatora spalin warto zwrócić uwagę na ofertę serwisu oraz warunki gwarancji zapewniane przez producenta. Cena samego urządzenia nie jest, aż tak istotna, jak koszty późniejszej eksploatacji, np. koszt kalibracji, ceny sensorów pomiarowych i materiałów eksploatacyjnych.

Istotnym tematem podczas dokonywania wyboru jest kwestia żywotności sensorów oraz sposobu ich wymiany. Obecnie większość producentów umożliwia samodzielną wymianę czujników pomiarowych bez konieczności wysyłania urządzenia do serwisu. Sensor jest skalibrowany i wystarczy go zamontować w urządzeniu, aby przystąpić do pomiaru. Jednak wskazane jest porównanie wartości sensora do samodzielnej wymiany z kosztem kompleksowego przeglądu i kalibracją wykonaną przez serwis. Często bowiem oprócz samej wymiany sensora pomiarowego istnieje konieczność wykonania dodatkowych czynności np. czyszczenia drogi gazowej i sprawdzenia pompy spalin. Wiąże się to z dodatkowym kosztem i w efekcie samodzielna wymiana sensora nie przynosi oczekiwanej korzyści finansowej. W trakcie użytkowania analizatora należy też pamiętać o przeprowadzaniu okresowej kalibracji przyrządu.

Paula Wendland
Artykuł powstał na podstawie materiałów udostępnionych przez firmy: AFRISO, PASCAL, TESTO.