Urządzenia przeciwzalewowe

Do cofnięcia się ścieków w kierunku budynku dochodzi w efekcie niedrożności instalacji kanalizacyjnej łącznie z przykanalikami. Takie zjawisko występuje również w przypadku wzrostu poziomów ścieków w sieci kanalizacyjnej oraz gwałtownych opadów deszczu.

Fot. 1. Zasuwy typu 0 są proste w budowie a ich zasada działania wykorzystuje luźno zawieszoną klapę zamykającą. Fot. KARMAT
Fot. 1. Zasuwy typu 0 są proste w budowie a ich zasada działania wykorzystuje luźno zawieszoną klapę zamykającą. Fot. KARMAT

Nie ma wątpliwości co do tego, że w budynkach spiętrzające się ścieki lub deszczówka mogą spowodować zniszczenia i straty, dlatego dla zapewnienia najwyższego poziomu bezpieczeństwa zarówno instalacji, jak całego budynku konieczne są odpowiednio dobrane urządzenia przeciwzalewowe. Oprócz zabezpieczenia przed zalaniem, rozwiązania tego typu chronią dodatkowo, przed przedostawaniem się gryzoni do budynku przez instalację kanalizacyjną.
Budowa typowej zasuwy burzowej nie jest skomplikowana. Dzięki swobodnie zawieszonej klapce zapewnia się swobodny przepływ ścieków w kierunku kanału. Z kolei podczas przepływu zwrotnego klapa zamyka przewód, a co za tym idzie, zapobiega się cofnięciu ścieków do pomieszczeń usytuowanych poniżej instalacji kanalizacyjnej. W zasuwach wielu producentów zastosowanie znajdują klapy wykonane ze stali nierdzewnej, a dla zwiększenia poziomu bezpieczeństwa można zastosować urządzenia z drugą klapą.
Warto podkreślić, że ścieki mogą cofnąć się do budynku jeżeli wody opadowe np. z dachów czy tarasów są odprowadzane niewłaściwie do kanalizacji ogólnospławnej. Chodzi przede wszystkim o budynki położone na terenach płaskich, gdzie istnieje ryzyko zagrożenia zalaniem podczas krótkich intensywnych opadów deszczu.

Urządzenia przeciwzalewowe w świetle przepisów

Fot. 2. Zasuwa burzowa DN 200 z zamkiem umożliwiającym trwałe zablokowanie klapy. Fot. MARLEY
Fot. 2. Zasuwa burzowa DN 200 z zamkiem umożliwiającym trwałe zablokowanie klapy. Fot. MARLEY

Stosowanie urządzeń przeciwzalewowych w budynkach wynika z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ważny jest tutaj § 124, który mówi, że […] instalacja kanalizacyjna grawitacyjna w pomieszczeniach budynku, z których krótkotrwale nie jest możliwy grawitacyjny spływ ścieków, może być wykonana pod warunkiem zainstalowania zabezpieczenia przed przepływem zwrotnym ścieków z sieci kanalizacyjnej przez zastosowanie przepompowni ścieków, zgodnie z wymaganiami Polskiej Normy dotyczącej projektowania przepompowni ścieków w kanalizacji grawitacyjnej wewnątrz budynku lub urządzenia przeciwzalewowego zgodnie z wymaganiami Polskiej Normy dotyczącej urządzeń przeciwzalewowych w budynkach. Z kolei § 126 określa sposób odprowadzania wód opadowych. […] dachy i tarasy, a także zagłębienia przy ścianach zewnętrznych budynku powinny mieć odprowadzenie wody opadowej do wyodrębnionej kanalizacji deszczowej lub kanalizacji ogólnospławnej, a w przypadku braku takiej możliwości – zgodnie z § 28 ust. 2, który stanowi, że […] w razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych.

Norma 13564-1:2004

Fot. 3. Urządzenie przeciwzalewowe ze sterowaniem zewnętrznym. Fot. KESSEL
Fot. 3. Urządzenie przeciwzalewowe ze sterowaniem zewnętrznym. Fot. KESSEL

Wspomniany już § 124 rozporządzenia odwołuje się m.in. do normy 13564- 1:2004 Urządzenia przeciwzalewowe w budynkach – Część 1: Wymagania. Zgodnie z tym dokumentem wyróżnia się sześć rodzajów urządzeń przeciwzalewowych. Chodzi tutaj o urządzenia z tylko jednym samoczynnym mechanizmem zamykania do stosowania na przewodach poziomych (typ 0), urządzenia do stosowania na przewodach poziomych z jednym samoczynnym mechanizmem zamykania i jednym mechanizmem zamykania awaryjnego, które mogą być łączone (typ 1) oraz urządzenia do stosowania na przewodach poziomych z dwoma samoczynnymi mechanizmami zamykania i jednym zamykaniem awaryjnym – zamykanie awaryjne może być łączone z jednym z mechanizmów zamknięcia samoczynnego (typ 2). Oprócz tego wymienia się urządzenia przeznaczone do stosowania na przewodach poziomych z mechanizmem zamykania poruszanym za pomocą energii zewnętrznej (np. elektrycznej, pneumatycznej) oraz z mechanizmem zamykania awaryjnego, który działa niezależnie od zamknięcia samoczynnego (typ 3).
Zgodnie z normą 13564-1:2004 wyróżnia się również urządzenia, które są montowane w kształtkach lub we wpustach podłogowych z jednym lub dwoma samoczynnymi mechanizmami zamykania i jednym mechanizmem zamykania awaryjnego, który może być łączony z zamykaniem samoczynnym (typ 4). Zastosowanie mogą znaleźć również wpusty podłogowe z jednym samoczynnym mechanizmem zamykania i mechanizmem zamykania awaryjnego (typ 5).

Urządzenia przeciwzalewowe – typ 0

Typ 0 obejmuje urządzenia przeciwzalewowe o konstrukcji przystosowanej do zabudowy w przewodach kanalizacyjnych poziomych. Ważny jest przy tym mechanizm automatycznego zamknięcia. Zasuwy typu 0 są proste w budowie a ich zasada działania wykorzystuje luźno zawieszoną klapę zamykającą. Swobodny przepływ ścieków odbywa się tylko w jednym kierunku natomiast w przypadku przepływu zwrotnego dochodzi do automatycznego blokowania ścieków za pomocą klapy. Jeżeli ścieki przepływają swobodnie to klapa unosi się do góry, natomiast wraz zaprzestaniem przepływu klapa opada. Konstrukcja elementu zamykającego bazuje na korpusie sztucera, znajdującego się komorze o kształcie poszerzanym. Od góry komory znajduje się pokrywa rewizyjna. Zdejmując pokrywę można przeprowadzić kontrolę stanu działania zasuwy i wyczyścić mechanizm. Zasuwy typu 0 bardzo często znajdują zastosowanie jako klapy montowane na końcach przewodów odpływowych.

Urządzenia przeciwzalewowe – typ 1

Fot. 4. Urządzenia przeciwzalewowe typu 1 wyposażone są w mechanizm zapewniający automatyczne zamknięcie. Fot. KARMAT
Fot. 4. Urządzenia przeciwzalewowe typu 1 wyposażone są w mechanizm zapewniający automatyczne zamknięcie. Fot. KARMAT

Do typu 1 zalicza się urządzenia przeciwzalewowe zabudowywane w przewodach poziomych. Ważny jest przy tym mechanizm zapewniający automatyczne zamknięcie. Oprócz tego konstrukcja urządzenia zawiera również mechanizm odpowiadający za awaryjne zamknięcie, natomiast oba te mechanizmy bardzo często łączy się ze sobą. Konstrukcje urządzeń tego typu mogą bazować na automatycznie działającej klapie wykonanej ze stali nierdzewnej lub tworzywa sztucznego.
Ważna jest ręcznie uruchamiana dźwignia, która blokuje przelew w przypadku zablokowania awaryjnego. Dźwignia zamykając się swobodnie powoduje dociśnięcie klapy do gniazda. Z kolei jeżeli zawór nie ma zanieczyszczeń wewnętrznych to powinien zadziałać poprawnie. W niektórych urządzeniach dźwignię blokującą umieszcza się na zawiasie a po opuszczeniu dźwigni następuje zablokowanie przepływu. Na rynku nie brakuje również rozwiązań, w których dźwignie blokujące wykorzystują konstrukcję z wsuwaniem od góry w korpus. Dźwignię ustawioną w pozycji otwartej blokuje specjalna zapadka gwarantująca zabezpieczenie przed obsunięciem. Mechanizm blokujący może być uruchamiany pokrętłem. Są również rozwiązania z dźwignią ustawioną prostopadle do osi przepływu a jej obrócenie o kąt 90° wraz z ustawieniem dźwigni prostopadle do osi przepływu powoduje zablokowanie klapy.

Urządzenia przeciwzalewowe – typ 2

Urządzenia przeciwzalewowe przystosowane do wbudowania w poziomych przewodach kanalizacyjnych bazują na dwóch mechanizmach z automatycznym zamknięciem oraz jednym mechanizmie odpowiedzialnym za zamknięcie awaryjne. Mechanizm zamknięcia niejednokrotnie ma połączenie z jednym z mechanizmów zamknięcia awaryjnego. Zastosowanie takich urządzeń zaleca się w instalacjach, gdzie może dojść do cofania wody, a co za tym idzie, spowodowania dużych strat.
Urządzenia zwrotne przeznaczone dla rurociągów kanalizacyjnych bazują na potrójnym zabezpieczeniu zwrotnym. Przybierają one formę niezależnych, automatycznych, zamknięć klapowych oraz jednego awaryjnego zamknięcia klapowego z zabezpieczeniem od góry za pomocą pokrywy rewizyjnej. Dzięki podwojeniu zamknięć klapowych w jednej obudowie uzyskano zmniejszenie ryzyka nieprawidłowego działania urządzenia w przypadku zgromadzenia się zanieczyszczeń.

Urządzenia przeciwzalewowe – typ 3

Fot. 5. Zasuwa burzowa Marley Ottima (w opcji z jedną klapką i klapką podwójną) w zakresie DN 100 - 110 - 125 - 160. Fot. MARLEY
Fot. 5. Zasuwa burzowa Marley Ottima (w opcji z jedną klapką i klapką podwójną) w zakresie DN 100 – 110 – 125 – 160. Fot. MARLEY

Urządzenia przeciwzalewowe typu 3 znajdują zastosowanie na przewodach poziomych przy zamykaniu poruszanym poprzez energię zewnętrzną – elektryczną, pneumatyczną lub inną. Z kolei zamykanie awaryjne działa bez względu na zamknięcie samoczynne. Zastosowanie urządzeń tego typu obejmuje przede wszystkim budynki, których zalanie może spowodować duże straty.
W typowym urządzeniu przeciwzalewowym typu 3 zawór bazuje na dwóch klapach. Podczas normalnej pracy są one otwarte zapewniając swobodny odpływ ścieków. Wraz z wystąpieniem przepływu zwrotnego klapa zamyka się automatycznie poprzez siłownik sterowany sondą umieszczoną w kanale. W efekcie nie występuje zjawisko przyblokowania klapki zanieczyszczeniami zawartymi w ściekach. Dzięki drugiej klapie można zamknąć urządzenie awaryjne. Należy podkreślić, że typowe urządzenie jest w stanie rozpoznać przepływ zwrotny Urządzenia przeciwzalewowe – typ 4 i typ 5

Urządzenia przeciwzalewowe typu 4 montuje się w kształtkach lub we wpustach podłogowych. Wykorzystują one jedno lub dwa samoczynne zamykania i jedno zamykanie awaryjne. Trzeba podkreślić, że zamykanie awaryjne można połączyć z zamykaniem samoczynnym. Z kolei typ 5 obejmują wpusty podłogowe z jednym samoczynnym mechanizmem zamykania i mechanizmem zamykania awaryjnego.

Podsumowanie

Fot. 6. Zasuwa burzowa Staufix z dwoma klapami (jedna klapa ze stali nierdzewnej). Fot. KESSEL
Fot. 6. Zasuwa burzowa Staufix z dwoma klapami (jedna klapa ze stali nierdzewnej). Fot. KESSEL

Na etapie wyboru odpowiednich urządzeń przeciwzalewowych uwzględnia się przynajmniej kilka czynników. Przede wszystkim należy mieć na uwadze przeznaczenie budynku, a także usytuowanie instalacji oraz przyborów sanitarnych i kanału. Analizuje się również rodzaj ścieków oraz obowiązujące przepisy i normy techniczne.
Oferowane na rynku zasuwy burzowe nabyć można jako modele mechaniczne i sterowane elektronicznie. Konstrukcja typowej zasuwy bazuje na korpusie wykonanym z tworzywa sztucznego, klapie ze stali nierdzewnej oraz wytrzymałej gumowej uszczelce. Cechy te zapewniają bezawaryjność oraz łatwą konserwację bez konieczności stosowania narzędzi i demontowania urządzenia z instalacji kanalizacyjnej.

Damian Żabicki

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here